Zeleni ekonomski razvoj (GED)

Iz perspektive potrošnje energije, Bosna i Hercegovina je okarakterizirana kao država sa veoma visokom neefikasnošću unutar stambenog, javnog, industrijskog i uslužnog sektora. Istovremeno, Bosna i Hercegovina posjeduje jedan od najznačajnijih potencijala za očuvanje energije u regiji i mogla bi srednjoročno utemeljiti svoj daljnji ekonomski razvoj, kao i kreiranje novih radnih mjesta, na osnovu poboljšanja mjera energetske efikasnosti u privatnom i javnom sektoru.

Prosječna potrošnja energije u javnim objektima u Bosni i Hercegovini je tri puta veća od prosjeka Evropske unije, što ih kategorizira kao u potpunosti energetski neefikasne objekte (u skladu sa klasifikacijama EU Eco-Management and Audit Scheme – EMAS). Kako bi se zadovoljila ova potražnja za energetski intenzivnom potrošnjom, značajan iznos budžetskih sredstava izdvaja se za energetske rashode javnih objekata (obrazovne, zdravstvene, kulturne, općinske i entitetske/državne institucije itd.), što predstavlja veliki udio već neadekvatnog javnog budžeta.

Bosna i Herzegovina je potpisnica Ugovora Energetske zajednice (Energy Charter Treaty) koji je, osim regulacije tržišta energije, donio i obavezu izvještavanja na osnovu ugovorenih propisa i direktiva. Od 2009, UNDP radi na poboljšanju energetske efikasnosti javnih objekata, u svrhu prikaza pozitivnih primjera te doprinosa ispunjenju EU direktiva.

Od 2013. godine Razvojni program Ujedinjenih nacija (UNDP) realizuje petogodišnji projekt „Zeleni ekonomski razvoj“, koji finansiraju Vlada ŠvedskeFond za zaštitu okoliša Federacije Bosne i Hercegovine i Fond za zaštitu životne sredine i energetsku efikasnost Republike Srpske, u saradnji sa Ministarstvom vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH, entitetskim ministarstvima prostornog uređenja, kantonalnim ministarstvima, te drugim partnerima.

Šta mi radimo?

Projekt Zeleni ekonomski razvoj ima za cilj institucionalizaciju aktivnosti upravljanja energijom unutar zgrada javnog sektora u Bosni i Hercegovini. Te aktivnosti doprinose i u skladu su sa smjernicama Evropske unije (Direktiva energetskih usluga, EPBD direktiva - Energy Service Directive, EPBD directive), kao i ugovorom sa Energetskom zajednicom. Na početku Projekta, domaće vlasti i nadležna ministarstva nisu raspolagala dovoljnim ljudskim i finansijskim resursima za provođenje ovih aktivnosti. Shodno tome, stavljen je akcenat na kantonalne i entitetske vlasti, kao prvi korak ka institucionalizaciji upravljanja energijom i Akcionih planova energetske efikasnosti u javnom sektoru.

Cilj Projekta je kreiranje povoljnih uslova za investiranje u projekte i mjere poboljšanja energetske efikasnosti, uz doprinos razvoju tržišta i ekonomskom napretku BiH. Ishodi projekta su:

  • Finansijske uštede budžetskih korisnika
  • Zapošljavanje domaće radne snage
  • Reinvestiranje ušteđenih sredstava
  • Zaštita okoliša
  • Poboljšan komfor rada i boravka korisnika

GED projekt realizuje aktivnosti kroz šest komponenti:

I. Jačanje institucionalnih kapaciteta

  • Jačanje kapaciteta za zgrade sa gotovo nultom energijom
  • Pružanje tehničke pomoći Fondovima za zaštitu okoliša
  • Jačanje tehničkih i ekonomskih kapaciteta općina, javnih objekata i komunalnih preduzeća
  • Razvijanje interaktivne mape energetskog intenziteta i uvođenje modula praćenja i verifikacije unutar Informacionog sistema za upravljanje energijom (ISUE/EMIS)

II. Institucionalizacija upravljanja energijom

  • Uvođenje ISUE/EMIS sistema za sve javne  objekte i za sisteme javne rasvjete
  • Edukacija krajnjih korisnika

III. Formiranje finansijskih mehanizama i zakonodavnog okvira

  • Podrška Fondovima za zaštitu okoliša u svrhu kreiranja samoodrživog sistema finansiranja projekata iz oblasti energetske efikasnosti, kroz revolving fondove, povoljne kredite i ESCO fondove
  • Podrška vladama u kreiranju podzakonskih akata o energetskoj efikasnosti i upravljanju energijom

IV. Provođenje infrastrukturnih mjera

  • Implementacija mjera energetske efikasnosti, obnovljivih izvora energije, solarnih sistema za zagrijavanje vode i fotonaponskih sistema u javnim objektima, kao i energetske efikasnosti na sistemima javne rasvjete

V. Podizanje svijesti javnosti

  • Edukacija građana o mogućnostima uštede energije i obnovljivih izvora energije

VI. Instaliranje sistema obnovljivih izvora energije (OIE) za domaćinstva izvan mreže

  • Postavljanje hibridnih fotonaponskih i solarnih sistema na udaljenim područjima bez struje

Ostvareni rezultati u periodu od 2013 do 2018. godine

  • U 8 kantona se provodi institucionalizacija energetskog menadžmenta
  • U 6 kantona je donesena Odluka  o obaveznom unosu podataka u Informacioni sistem za upravljanje energijom (EMIS)
  • Razvijena 2 Akciona plana energetske efikasnosti
  • Preko 1.800 korisnika obučeno je za rad u EMIS-u
  • Provedeno preko 270 detaljnih energetskih pregleda  javnih objekata u svrhu identifikovanja najefikasnijih mjera poboljšanja energetske efikasnosti objekata
  • Od 2016. godine operativan je Revolving fond pri Fondu za zaštitu okoliša Federacije BiH koji omogućava investicije u mjere poboljšanja energetske efikasnosti javnih, poslovnih i industrijskih objekata i sistema javne rasvjete po povoljnim uslovima kreditiranja
  • Do kraja 2019. godine planirano je finansiranje projekata javne rasvjete i osposobljavanje Revolving fonda pri Fondu za zaštitu životne sredine i energetsku efikasnost Republike Srpske
  • Objavljena studija „Zeleni poslovi“ (Analiza uticaja mjera energetske efikasnosti na zapošljavanje u Bosni i Hercegovini)
  • Kreirana prva „Tipologija javnih zgrada u Bosni i Hercegovini“
  • Realizovani infrastrukturni radovi povećanja energetske efikasnosti 137 javnih objekta
  • Modernizacija Sistema javne rasvjete implementirana u Općini Maglaj - preko 500 LED jedinica postavljeno u 26 ulica i 6 javnih trgova
  • Preko 67.700 učesnika zabavno-edukativnih događaja i radionica

Status:

aktivan

Početak projekta:

07/01/2013

Očekivani završetak projekta:

01/02/2021

Sektor:

Energija i okoliš

Donatori:

Vlada Švedska, Fond za zaštitu okoliša Federacije BiH, Fond za zaštitu životne sredine i energetsku efikasnost Republike Srpske

Partneri:

Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH, entitetska ministarstva prostronog uređenja, kantonalna ministarstva, jedinice lokalne samouprave i drugi partneri.

 

Energetska efikasnost je cool stvar

Energetski efikasna bolnica u Novoj Bili

Pametnom upotrebom energije do ušteda u domaćinstvu

Status:

Ongoing

Datum početka projekta:

February 2018

Očekivani datum završetka:

February 2021

Sektor:

  • accelerate structural transformations
  • Projektna kancelarija:

    UNDP in Bosnia and Herzegovina

    Partner u implementaciji:

    United Nations Development Programme

    Full project information  

    Funding Support by

    Donator

  • Government Of Bosnia And Herzegovina
  • Swedish International Development Cooperation (sida)
  • Regional Education And Information Center For Sustainable Development In South East Europe
  • Iznos donacije

    $ 7,992,206

    Realizacija sredstava u prethodnoj godini

    2019 $ 1,542,391

    2018 $ 1,899,008

    UNDP UNDP širom svijeta