Zeleni ekonomski razvoj (GED)

Iz perspektive potrošnje energije, Bosna i Hercegovina je okarakterizirana kao država sa veoma visokom neefikasnošću unutar stambenog, javnog, industrijskog i uslužnog sektora. Istovremeno, Bosna i Hercegovina posjeduje jedan od najznačajnijih potencijala za očuvanje energije u regiji i mogla bi srednjoročno utemeljiti svoj daljnji ekonomski razvoj, kao i kreiranje novih radnih mjesta, na osnovu poboljšanja mjera energetske efikasnosti u privatnom i javnom sektoru.

Prosječna potrošnja energije u javnim objektima u Bosni i Hercegovini je tri puta veća od prosjeka Evropske unije, što ih kategorizira kao u potpunosti energetski neefikasne objekte (u skladu sa klasifikacijama EU Eco-Management and Audit Scheme – EMAS). Kako bi se zadovoljila ova potražnja za energetski intenzivnom potrošnjom, značajan iznos budžetskih sredstava izdvaja se za energetske rashode javnih objekata (obrazovne, zdravstvene, kulturne, općinske i entitetske/državne institucije itd.), što predstavlja veliki udio već neadekvatnog javnog budžeta.

Bosna i Herzegovina je potpisnica Ugovora Energetske zajednice (Energy Charter Treaty) koji je, osim regulacije tržišta energije, donio i obavezu izvještavanja na osnovu ugovorenih propisa i direktiva. Od 2009, UNDP radi na poboljšanju energetske efikasnosti javnih objekata, u svrhu prikaza pozitivnih primjera te doprinosa ispunjenju EU direktiva.

Od 2013. godine Razvojni program Ujedinjenih nacija (UNDP) realizuje projekt „Zeleni ekonomski razvoj“, koji finansiraju ŠvedskeFond za zaštitu okoliša Federacije Bosne i Hercegovine i Fond za zaštitu životne sredine i energetsku efikasnost Republike Srpske, u saradnji sa Ministarstvom vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH, entitetskim ministarstvima prostornog uređenja, kantonalnim ministarstvima, te drugim partnerima.

Šta mi radimo?

Projekt Zeleni ekonomski razvoj ima za cilj institucionalizaciju aktivnosti upravljanja energijom unutar zgrada javnog sektora u Bosni i Hercegovini. Te aktivnosti doprinose i u skladu su sa smjernicama Evropske unije (Direktiva energetskih usluga, EPBD direktiva - Energy Service Directive, EPBD directive), kao i ugovorom sa Energetskom zajednicom. Na početku Projekta, domaće vlasti i nadležna ministarstva nisu raspolagala dovoljnim ljudskim i finansijskim resursima za provođenje ovih aktivnosti. Shodno tome, stavljen je akcenat na kantonalne i entitetske vlasti, kao prvi korak ka institucionalizaciji upravljanja energijom i Akcionih planova energetske efikasnosti u javnom sektoru.

Cilj Projekta je kreiranje povoljnih uslova za investiranje u projekte i mjere poboljšanja energetske efikasnosti, uz doprinos razvoju tržišta i ekonomskom napretku BiH. Ishodi projekta su:

  • Finansijske uštede budžetskih korisnika
  • Zapošljavanje domaće radne snage
  • Reinvestiranje ušteđenih sredstava
  • Zaštita okoliša
  • Poboljšan komfor rada i boravka korisnika

GED projekt realizuje aktivnosti kroz šest komponenti:

I. Jačanje institucionalnih kapaciteta

  • Jačanje kapaciteta za zgrade sa gotovo nultom energijom
  • Pružanje tehničke pomoći Fondovima za zaštitu okoliša
  • Jačanje tehničkih i ekonomskih kapaciteta općina, javnih objekata i komunalnih preduzeća
  • Razvijanje interaktivne mape energetskog intenziteta i uvođenje modula praćenja i verifikacije unutar Informacionog sistema za upravljanje energijom (ISUE/EMIS)

II. Institucionalizacija upravljanja energijom

  • Uvođenje ISUE/EMIS sistema za sve javne  objekte i za sisteme javne rasvjete
  • Edukacija krajnjih korisnika

III. Formiranje finansijskih mehanizama i zakonodavnog okvira

  • Podrška Fondovima za zaštitu okoliša u svrhu kreiranja samoodrživog sistema finansiranja projekata iz oblasti energetske efikasnosti, kroz revolving fondove, povoljne kredite i ESCO fondove
  • Podrška vladama u kreiranju podzakonskih akata o energetskoj efikasnosti i upravljanju energijom

IV. Provođenje infrastrukturnih mjera

  • Implementacija mjera energetske efikasnosti, obnovljivih izvora energije, solarnih sistema za zagrijavanje vode i fotonaponskih sistema u javnim objektima, kao i energetske efikasnosti na sistemima javne rasvjete

V. Podizanje svijesti javnosti

  • Edukacija građana o mogućnostima uštede energije i obnovljivih izvora energije

VI. Instaliranje sistema obnovljivih izvora energije (OIE) za domaćinstva izvan mreže

  • Postavljanje hibridnih fotonaponskih i solarnih sistema na udaljenim područjima bez struje
 

Sarajevo

Ostvareni rezultati  

  • U 8 kantona se provodi institucionalizacija energetskog menadžmenta
  • U 6 kantona je donesena Odluka  o obaveznom unosu podataka u Informacioni sistem za upravljanje energijom (EMIS)
  • Razvijena 2 Akciona plana energetske efikasnosti
  • Preko 4.900 korisnika obučeno je za rad u EMIS-u
  • Provedeno preko 270 detaljnih energetskih pregleda  javnih objekata u svrhu identifikovanja najefikasnijih mjera poboljšanja energetske efikasnosti objekata
  • Od 2016. godine operativan je Revolving fond pri Fondu za zaštitu okoliša Federacije BiH koji omogućava investicije u mjere poboljšanja energetske efikasnosti javnih, poslovnih i industrijskih objekata i sistema javne rasvjete po povoljnim uslovima kreditiranja
  • Do kraja 2020. godine planirano je finansiranje projekata javne rasvjete i osposobljavanje Revolving fonda pri Fondu za zaštitu životne sredine i energetsku efikasnost Republike Srpske
  • Objavljena studija „Zeleni poslovi“ (Analiza uticaja mjera energetske efikasnosti na zapošljavanje u Bosni i Hercegovini)
  • Kreirana prva „Tipologija javnih zgrada u Bosni i Hercegovini“
  • Realizovani infrastrukturni radovi povećanja energetske efikasnosti 229 javnih objekta
  • Modernizacija Sistema javne rasvjete implementirana u devet općina (Banja Luka, Bihać, Donji Vakuf, Ljubuški, Maglaj, Općina Novo Sarajevo, Općina Stari Grad Sarajevo, Široki Brijeg, Živinice)
  • Preko 67.700 učesnika zabavno-edukativnih događaja i radionica
 

Status:

Aktivan

Početak projekta:

2013

Očekivani završetak projekta:

2021

Sektor:

Energija i okoliš

Donatori:

Švedska, Fond za zaštitu okoliša Federacije BiH, Fond za zaštitu životne sredine i energetsku efikasnost Republike Srpske

Partneri:

Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH, entitetska ministarstva prostronog uređenja, kantonalna ministarstva, jedinice lokalne samouprave i drugi partneri.

Banja Luka

Bihać

Nova Bila

Čelebići

Njihova Kraljevska Visočanstva princeza Victoria i princ Daniel od Švedske i zamjenica premijera Vlade Švedske Isabella Lövin posjetili su Muzičku akademiju u Sarajevu pročitajte više  

Za više informacija o GED projektu provjerite www.ged.ba

Banja Luka

Svjetski dana zaštite okoliša 2020

Livno

Status:

Ongoing

Datum početka projekta:

February 2018

Očekivani datum završetka:

December 2022

Sektor:

  • accelerate structural transformations
  • Projektna kancelarija:

    UNDP in Bosnia and Herzegovina

    Partner u implementaciji:

    United Nations Development Programme

    Full project information  

    Funding Support by

    Donator

  • Government Of Bosnia And Herzegovina
  • Swedish International Development Cooperation (sida)
  • Regional Education And Information Center For Sustainable Development In South East Europe
  • Greenways
  • Iznos donacije

    $ 16,300,073

    Realizacija sredstava u prethodnoj godini

    2021 $ 1,726,109

    2020 $ 5,094,513

    2019 $ 5,639,158

    2018 $ 1,899,008

    UNDP UNDP širom svijeta