UN Program oporavka od poplava

"Danas Za Nas"

 

Tokom maja 2014. godine, obilne kiše su pale na teritoriji Bosne i Hercegovine, uzrokujući masivne poplave u centralnim, sjevernim i istočnim dijelovima zemlje, na granicama sa Hrvatskom i Srbijom. Najteže u posljednjih 120 godina, ove poplave su prouzrokovale ogromna oštećenja u zemlji koja se još oporavlja od posljedica sukoba u periodu od 1992. do 1995. godine, i u kojoj značajan broj građana pati od hroničnog siromaštva i nezaposlenosti.  

Prirodna nepogoda je pogodila četvrtinu teritorije Bosne i Hercegovine i gotovo milion stanovnika, odnosno oko 27 posto od ukupno 3,8 miliona stanovnika. Gotovo 50 posto lokalne vlasti je bilo pogođeno poplavama, a među njima je 46 posto pretrpilo značajnu štetu i uništenje imovine u slučajevima u kojima su urbane, industrijske i ruralne oblasti bile potpuno poplavljene, danima odsječene i bez struje, vode i komunikacije. Kao posljedica toga, bile su uništene kuće, infrastruktura, škole, bolnice, privatne ustanove, gazdinstva i usjevi, uzrokujući pogoršanja u oblasti javnih usluga, lokalne privrede i poljoprivrede.

UN Program oporavka od poplava "Danas za nas" je počeo u julu 2014. godine, odmah nakon perioda humanitarne reakcije, i imao je u cilju da ponovo uspostavi normalne uslove za život, očuva poslove, podrži lokalnu privredu i poveća otpornost na prirodne nepogode u više od 60 zajednica koje su bile najviše pogođene poplavama. Financiran od strane 28 bilateralnih donatora, ovaj Program vrijedan 22,6 miliona američkih dolara, koordinira Razvojni program Ujedinjenih nacija (UNDP), a provode ga agencije UN-a: UNDP, UNFPA, FAO, UNICEF i UNESCO.

Programu "Danas za nas" je financijskim sredstvima doprinijelo sljedećih 28 donatora: Norveška, USAID, Japan, Vlada Republike Srpske, ECHO, Velika Britanija, Francuska, Srbija, Fond za pomoć nastradalim područjima FBiH, Švicarska, Fond za zaštitu okoliša FBiH, Ministarstvo za prostorno planiranje FBiH, UNDP BPPS Thematic Trust Fund, Austrija, SIDA, Zeničko-dobojski kanton, opštine/općine, Fondacija Novak Đoković, GEF/Biomasa i SRRP UNDP, Belgija, Republika Slovačka, Fond za zaštitu životne sredine RS, NVO Otvorena mreža, UNDP Core, Republika Češka, UNEP/Republika Češka/GEF, Rumunija i UN Women.

Program oporavka "Danas za nas" se fokusira na sljedeće oblasti intervencije:

1.    pomoć u zaradi sredstava za život koja se sastojala od programa Plata za rad (Cash for work), dodjeli stočne hrane, vakcina za goveda, pšeničnog sjemena i plastenika;
2.    projekti na vodovodu, kanalizaciji i higijeni (WASH);
3.    saniranje domova zdravlja kroz nabavku potrebne medicinske opreme i vozila;
4.    rekonstrukcija i opremanje dvaju centara za stara lica i dodjela moderne opreme za zdravo starenje;
5.    stabilizacija klizišta doniranjem drenažnih cijevi i geo mreža u odabranim opštinama/općinama;
6.    sanacija sistema centralnog grijanja u Doboju;
7.    podrška sanaciji infrastrukture mostova i pristupnih puteva;
8.    unaprijeđenje lanca vrijednosti u mljekarskoj proizvodnji u Zeničko-dobojskom kantonu;
9.    rekonstrukcija javnih ustanova, uključujući škole, bolnice, vrtiće, kulturne centre, biblioteke i pozorišta;
10.    pomoć procesima društvene inkluzije putem obnove škola, igrališta i organizacijom ljetnih kampova za djecu iz poplavljenih područja.

Doprinosi bilateralnih donatora

1. Podrška svakodnevnom životu



Plata za rad (Cash for work)

„Plata za rad“ smatra se jednim od najefikasnijih načina ublažavanja izloženosti u fazi neposrednog oporavka. Najugroženije opštine dobile su bespovratna sredstva pomoći za programe brzog zapošljvanja socijalno ugroženih grupa. Cilj je mobilisanje lokalnog stanovništva, prijavljenih i nezaposlenih lica, kroz kratkoročne inicijative zapošljavanja, kao pomoć u procesu čišćenja i sanacije opština ugroženih poplavama i klizištima. Korisnici se biraju u saradnji sa opštinama i lokalnim biroima za zapošljavanje.

Timovi mogu biti angažovani i na većim građevinama – čime se otvara prostor za opremanje škola, domova zdravlja i ostale osnovne infrastrukture zajednice. Utvrđena dnevnica iznosila je 50 KM i primjenjivala se ravnomjerno u svim opštinama. Kroz komponentu „Plata za rad“ pomoć su dobila 595 lica u Varešu, Domaljevcu-Šamcu, Šamcu, Olovu, Tesliću i Maglaju.

Dodjela stočne hrane, vakcina za goveda, pšeničnog sjemena i plastenika

Uslijed poplava u maju 2014. godine, poljoprivrednici su izgubili sezonske usjeve, stvarajući potrebu za drugim izvorima stočne hrane. Analizom se pokazalo da je nedostatak stočne hrane bila oblast u kojoj je program "Danas za nas" trebao intervenirati.

Do danas, 1,258 porodica u seoskim i najranjivijim zajednicama su dobile pomoć u vidu stočne hrane. UNDP je intervenisao na sljedećim lokacijama: Bijeljina, Orašje, Odžak, Vukosavlje, Domaljevac Šamac, Doboj, Doboj Jug, Šamac, Kakanj, Kalesija, Sapna, Zvornik, Banovići, Petrovo, Lukavac, Olovo, Čelinac i Kotor Varoš.

FAO je osigurao pomoć za 45 opština/općina i 4,873 direktna korisnika dodjelom stočne hrane, pšeničnog sjemena, prskalica i vakcina za goveda. FAO je obuhvatio sljedeće lokacije: Banja Luka, Bijeljina, Bratunac, Brčko, Brod, Ćelić, Čelinac, Derventa, Doboj, Doboj Istok, Donji Žabar, Gračanica, Gradačac, Gradiška, Jezero, Kakanj, Kalesija, Kostajnica, Kotor Varoš, Kozarska Dubica, Laktaši, Lopare, Lukavac, Maglaj, Modriča, Novi Grad, Odžak, Olovo, Orašje, Pelagićevo, Petrovo, Prijedor, Prnjavor, Šamac, Šekovići, Srbac, Srebrenica, Srebrenik, Tuzla, Vlasenica, Vukosavlje, Zenica, Žepče, Živinice i Zvornik.

UNDP je donirao plastenike za voće i povrće za 122 korisnika u Bijeljini, Brčkom, Maglaju, Prijedoru, Šamcu, Zvorniku, Domaljevcu Šamcu, Gradačcu, Gradišci, Sapni i Olovu. Korisnici su odabrani u saradnji sa relevantnim opštinama/općinama. Jedan od ciljeva je bio da se proizvodnja malih proizvođača sa plasteničkim uzgojem oživi i uveže sa postojećim lancem vrijednosti / tržnim prilikama u ruralnim područjima.

2. Projekti na vodovodu, kanalizaciji i higijeni (WASH)

Projekti sa radovima na vodovodu, kanalizaciji i higijeni obuhvataju saniranje objekata za vodosnabdijevanje, prečišćavanje i kanalizaciju, snabdijevanje vodom za tehničku upotrebu i piće u odabranih devet opština/općina. Potrebna oprema za vodosnabdijevanje uništena tokom poplava je dodijeljena opštinama/općinama Maglaj, Doboj, Lukavac, Olovo, Kalesija, Petrovo, Sapna, Zvornik i Žepče.

Donirana oprema je sadržala ručni sanitarni alat, digitalni bilježnik podataka, optički nivelir, drenažne pumpe, 'Wacker' podne pile, motorni sjekač, alate za električare, kamionske kranove, alate za mehaničare, motorne generatore, opremu za varenje, naprave za kloriranje, pumpe 'Grundfoss', aparate za otkrivanje pukotina, elektrometre, linije za vodosnabdijevanje, vodoinstalaterska oprema i instalacije, jedinice za strujnu fuziju, mjerače za hladnu vodu, set kliješta za vodne pumpe, agregate, mjerače vode, ultrasonični mjerač vremena proteka 'chronoflo' i cisterne za vodu.

Oštećeni i djelimično disfunkcionalni sistemi vodosnabdijevanja u Kalesiji i Lukavcu su potpuno obnovljeni. U okviru ovog programa, ponovo su uspostavljene usluge osam javnih komunalnih preduzeća (vodovod). Sistemi snabdijevanja vodom za tehničku upotrebu ponovo su uspostavljeni u većini pogođenih područja. Izuzetak predstavljaju neke male, udaljene zajednice, gdje je vodovod ili oštećen klizištima ili postoji opasnost od mina koje su pomjerile poplave.

3. Saniranje domova zdravlja

Cilj ove komponente je unaprijeđenje svakodnevnog života različitih ugroženih grupa putem nabavke osnovne opreme za reproduktivno zdravlje za oštećene domove zdravlja i bolnice.

Medicinska vozila
Vozila za transport pacijenata na dijalizu donirana su domovima zdravlja u Doboj, Domaljevcu Šamcu, Maglaju i Šamcu. Mobilne klinike donirane su domovima zdravlja u Tuzli i Doboju, osiguravajući tako dostupnost službama za zdravlje majke, naročito ženama iz ruralnih područja. Pored toga, Domu zdravlja u Doboju je donirano sanitarno vozilo, mobilna klinika i tri dodatna vozila.

Reproduktivno zdravlje
UNFPA je osigurao medicinsku opremu za reproduktivno zdravlje i potrebna vozila u sljedećim opštinama: Banja Luka, Brčko, Doboj, Gradiška, Kostajnica, Kozarska Dubica, Maglaj, Odžak, Olovo, Orašje, Petrovo, Prijedor, Šamac i Tuzla. Medicinska oprema je sastojala od kolposkopa, CTG-a, opreme za ultrazvuk i ECG-a.

Ostala medicinska oprema
UNDP je osigurao potrebnu medicinsku opremu za domove zdravlja i bolnice u sljedećim opštinama/općinama: Banovići, Doboj, Domaljevac Šamac, Maglaj, Milići, Zenica, Odžak, Olovo, Orašje, Šamac i Tuzla. Oprema se sastojala od računara, radiografa za mamografsko testiranje, opreme za ultrazvuk, digitalnog ortopantomograma, aparata za elektroterapiju, hematološke opreme, dopler aparata, defibrilatora, kardiotokografskog CTG-a, ginekoloških stolova, mobilnih aparata za ultrazvuk, aparata za EKG sa displejem, LED kolposkopa, aparata za terapiju magnetnom rezonancom, inkubatora, digitalnih zubarskih mašina 'rontgen', elektronskih mikroskopa za laboratorije, laringoskopskih setova za odrasle i djecu, mašina za podršku disanju, otoskopiju i oftalmoskopiju, aparata za lasersku terapiju.

U okviru programa "Danas za nas", medicinska oprema je donirana za 14 domova zdravlja u opštinama/općinama Banovići, Brčko, Doboj, Domaljevac Šamac, Kostajnica, Kozarska Dubica, Maglaj, Milići, Odžak, Olovo, Petrovo, Šamac, Tuzla i Zenica. Također, potrebna oprema donirana je i za pet bolnica u Banjaluci, Doboju, Gradišci, Orašju i Prijedoru.

4. Obnova dvaju centara za stare

Službe i objekti za stara lica su oštećeni ili nisu uspostavljeni u pogođenim opštinama. Pored toga, značajan broj starih lica se nalazilo u takozvanim kolektivnim centrima, u sumornoj neizvjesnosti u pogledu povratka kući.

Kako bi se poboljšali životni uslovi starijih lica, otvorena su dva samoodrživa centra za starija lica u Domaljevcu Šamcu i Modriči koja im omogućavaju različite aktivnosti na ispunjenju njihovih društvenih, fizičkih, emotivnih i intelektualnih potreba nakon prirodne nepogode. Na primjer, u Domaljevcu Šamcu, obnovljen je i opremljen centar za starija lica koji igra važnu ulogu za svakodnevnici oko 300 starijih građana. Dva centra za dnevni boravak u početku će starim licima pružati psihosocijalne usluge sa akcentom na mentalno zdravlje i obezbijediti prostor za druženje i učešće u organizovanim aktivnostima.

U okviru ove komponente, takođe se predviđa rad volontera i opštinskih službenika, uključujući i određene zaposlene u centrima za socijalni rad, kako bi se obezbijedila dugoročna održivost centara za dnevni boravak. Zajedno sa Centrom za zdravo starenje u općini Novo Sarajevo, oba centra su dio Mreže za zdravo i aktivno starenje, i Zdravstvene mreže u južnoj i istočnoj Evropi.

5. Stabilizacija klizišta

Kao posljedica poplava, aktivirano je više od 3.000 klizišta u cijeloj BiH, koja su uništila oko 2.000 kuća i sredstva za život.

Naročito je izražena potreba za stabilizacijom klizišta u Tuzlanskom kantonu, Zeničko-dobojskom kantonu i nekoliko opština pogođenih poplavama. Program se fokusirao na hitne intervencije dodjelom drenažnih cijevi i geo mreža u 11 opština/općina sanirajući 91 klizište uključujući klizišta koja su predstavljala direktnu opasnost za školu u Varešu i muzičku školu u Žepču.

Oprema za upravljanje klizištima je dodijeljena u sljedećim opštinama/općinama: Kakanj, Zenica, Maglaj, Breza, Olovo, Busovača, Vogošća, Kladanj, Vareš, Žepče i Zavidovići.

6. Sanacija sistema centralnog grijanja u Doboju

Sanacija sistema centralnog grijanja u Doboju, kao jedan od prioritetnih projekata, završen je na vrijeme i prije početka grejne sezone u oktobru 2014. godine. Ovaj projekat je obezbijedio direktnu pomoć za 40,000 građana i preko 100 lokalnih preduzeća i javnih zgrada, uključujući škole i dom zdravlja.



7. Podrška sanaciji infrastrukture mostova

Određeni prioritetni lokalni infrastrukturni objekti, kao što su putevi i mostovi, od vitalnog značaja za nesmetano kretanje i trgovinu, oštećeni su ili uništeni u poplavama i klizištima.

Sanacija infrastrukture u zajednici, u manjem obimu, realizovana je u području Tuzle i Bratunca. Do danas je rekonstruisano šest lokalnih mostova, dva u Tuzli i četiri u Bratuncu.

8. Unaprijeđenje lanca vrijednosti u mljekarskoj industriji u Zeničko-dobojskom kantonu

Jedan od ključnih ciljeva ove komponente je podrška ugroženim korisnicima. Više od 300 porodica dobija pomoć kroz unaprijeđenje lanca vrijednosti u proizvodnji u mljekoprerađivačkom sektoru u Zeničko-dobojskom kantonu.

Pomoć je usmjerena već aktivnim proizvođačima mlijeka u lancu vrijednosti, čija je proizvodnja bila pogođena poplavama i klizištima. Tu spadaju: dodjela stočne hrane, sjemena i minerala za zimu 2014/2015; građevinski materijal (obnova imanja, manja infrastruktura, obnavljanje stanica za otkup mlijeka, sitniji inventar za proizvodnju stočne hrane) i tehnička pomoć u svrhu unapređenja proizvodnje. Ova aktivnost predstavlja doprinos pomoći koju pruža EU kroz Program oporavka od poplava za 700 ugroženih proizvođača / domaćinstava u pogođenim područjima.

Mljekarska industrija u Zeničko-dobojskom kantonu je, kao partner, aktivno angažovana na postizanju količina mlijeka koje su se proizvodile prije poplava, unaprijeđenju prodaje, kao i kvalitete i raznolikosti mliječnih proizvoda.

9. Obnova javnih ustanova

U poplavljenim područjima, mnoge su javne ustanove uključujući zgrade opštine/općine, škole, vrtiće, biblioteke i pozorišta bile pogođene poplavama i klizištima. U okviru ove komponente, obnovljene su sljedeće javne ustanove:

Škole
Osnovna škola "Miloš Đujić" u Čelincu, osnovna škola "Vuk Karadžić" u Bratuncu, osnovna škola "Crkvina" u Šamcu, osnovna škola "Antun Gustav Matoš" u Orašju, i osnovna škola "Dositej Obradović" u Prijedoru

Vrtići
Vrtić "Krajiška radost" u Sanskom Mostu (objekat Kolibrić) i vrtić "Radost" u Šamcu

Pored gore navedenih javnih ustanova, u okviru programa "Danas za nas" obnovljeni su i Centar za socijalni rad u Šamcu, bolnica u Doboju, i šalter službe u opštinama/općinama Maglaj i Doboj. Uz podršku UNESCO-a, bit će obnovljeni Kulturni centar u Maglaju, Narodna biblioteka u Doboju i pozorište u Šamcu.

10. Pomoć pri društvenoj inkluziji

Traumatični događaji, kao što su poplave, gotovo na svakoga ostave jak utisak. Djeca i mladi su posebno osjetljivi, a poplave u maju 2014. godine su za njih bile šokantne i zastrašujuće. Stoga je jedna od komponenti programa "Danas za nas" bila društvena inkluzija, s ciljem da se stvore preduslovi za socijalizaciju djece kako bi zaboravili na poplave, obnovili psihičko stanje, te se vratili igri. U okviru ove komponente, financirano je nekoliko projekata.

U avgustu 2014. godine su organizovana dva ljetna kampa za djecu iz poplavljenih područja.

Ljetni kamp prijateljstva održao se od 11. do 22. avgusta 2014. godine na Boračkom jezeru, i bio je organizovan za mlade od 13 do 20 godina. Okupio je 91 učesnika, od toga 40 djevojaka, a svi su bili iz poplavljenih područja Šamca, Domaljevca Šamca, Brčkog i Olova.

Ljetni kamp Una se održao od 11. do 23. avgusta 2014. godine na izletištu Račić na rijeci Uni kod Bihaća, i okupio je 160 mladih, od kojih 63 djevojke. Svi učesnici su bili iz poplavljenih područja Maglaja, Sanskog Mosta, Prijedora i Doboja.

Ostali su projekti bili fokusirani na obnovu vrtića, omladinskih klubova i igrališta u opštinama/općinama Žepče, Maglaj, Domaljevac Šamac, Kladanj, Sanski Most, Čelinac, Šamac, Doboj i Vučilovac (Brčko).

UNDP UNDP širom svijeta

Nalazite se na... UNDP Bosnia and Herzegovina 
Kliknite na... UNDP globalno