Projekat „Lokalni integrisani razvoj“ (LIR)

Zašto je potreban lokalni integrisani razvoj u Bosni i Hercegovini?

LID web


Bosna i Hercegovina (BiH) se suočava sa nizom složenih razvojnih izazova, uključujući privrednu stagnaciju, rastuće siromaštvo te produbljivanje socioekonomskih nejednakosti. Višegodišnji politički problemi, zajedno sa složenim ustavnim uređenjem, doprinose pogoršanju ukupne socioekonomske situacije, sa brojnim izazovima kao što su korupcija, nezaposlenost i slabi kapaciteti za kreiranje javnih politika. Privredu i dalje ograničavaju visoke porezne stope, loša infrastruktura i nepovoljna investicijska klima.  


U Izvještaju o humanom razvoju pod nazivom Socijalna inkluzija u Bosni i Hercegovini navodi se da je više od polovice stanovništva ugroženo nekim od oblika socijalne isključenosti. Među najugroženijima su manjinski povratnici, prognanici, Romi, osobe s invaliditetom, stariji građani  i mladi.  Više od dvije decenije nakon završetka rata, još uvijek je oko 100.400  interno raseljenih osoba, dok se oni koji su se vratili suočavaju s nizom izazova, uslijed značajnog izostanka primjene preporuka za stvaranje uslova za održivi povratak.  


Već teške socijalne i ekonomske prilike u zemlji su dodatno pogoršane najgorim zabilježenim poplavama koje su pogodile zemlju u maju 2014. godine, što je uticalo na četvrtinu teritorija i 27% stanovništva. Uništenje ekonomske, komunalne i socijalne infrastrukture najviše se osjetilo u područjima u kojima su živjeli brojni povratnici, i gdje su ekonomske prilike bile ograničene. Time je povećan broj ekonomski i socijalno ugroženih osoba kojima je potrebna pomoć. Mnoge interno raseljene osobe i povratnici ponovno su raseljeni, izgubivši i ono što su uspjeli obnoviti.


Ipak, u posljednjih nekoliko godina, ostvaren je ohrabrujući napredak na lokalnom nivou, uključujući i prevazilaženje posljedica poplava iz 2014. godine. U decentraliziranom institucionalnom kontekstu zemlje, lokalni razvoj je pružio okvir s većim mogućnostima odgovora, s ciljem brzih dostignuća u kratkoročnim i srednjoročnim uslovima. Drugim riječima, unatoč brojnim izazovima, relativna neposrednost i jednostavnost političkih uređenja na lokalnom nivou podrazumijevaju da se neki izazovi mogu rješavati efikasnije i djelotvornije. Osim toga, gradski i opštinski čelnici su osjetljiviji na lokalne probleme, a inicijative koje su zamišljene i pokrenute na lokalnom nivou,  imaju bolje mogućnosti za rješavanje specifičnih i urgentnih potreba pojedinih zajednica. Nadalje, očekuje se da će uspješna promjena na lokalnom nivou graditi pritisak koji dolazi s nižih nivoa, čime će se potaknuti i voditi promjene na višim nivoima.

Šta LIR projekat može učiniti za stanovnike u Bosni i Hercegovini?

LIR projekat će izravno doprinijeti unaprjeđenju životnog standarda za više od 100.000 stanovnika u BiH i, u saradnji s domaćim vlastima, raditi na uspostavljanju mehanizama i resursa potrebnih za socijalni i ekonomski razvoj.  

Projekat će djelovati u okviru tri međusobno povezane komponente, tokom trogodišnje provedbe (od januara 2016. do decembra 2018. godine):  

  1. Poboljšanje kapaciteta lokalnih vlasti za bolju javnu upravu
    Ova komponenta predviđa izgradnju kapaciteta vlasti za planiranje, upravljanje i razvoj na integrisan, održiv i inkluzivan način. Lokalne vlasti će se usmjeravati kroz ciklus strateškog planiranja, uz istovremeno provođenje niza finansijskih i funkcionalnih pregleda s ciljem modeliranja aparata lokalne vlasti koji može na najbolji način odgovoriti na razvojne potrebe svojih zajednica.  Neki od primjera aktivnosti uključuju maksimiziranje prihoda i minimiziranje rashoda, da bi se rasteretio budžet i stavilo više sredstava na raspolaganje razvojnim projektima. Na ovaj način će se preusmjeriti oko 3% opštinskih budžeta tokom životnog ciklusa projekta.
  2. Unapređenje usluga putem izgradnje bolje infrastrukturu
    Dok komponenta koja se odnosi na izgradnju kapaciteta ima za cilj dugoročne promjene koje će se u velikoj mjeri manifestirati po završetku projekta, komponenta izgradnje infrastrukture nastoji mobilizirati zajedničke resurse s neposrednim ciljem odgovora na urgentne potrebe zajednice za ključnim uslugama. Predviđeno je i izdvajanje inicijalnih sredstava za inicijative u zajednici , koje sufinansiraju lokalne i druge vlasti, a identificirane su kao urgentne u okviru inkluzivnog utvrđivanja prioriteta. Jedan od primjera je izgradnja sistema vodosnabdijevanja za 2.500 domaćinstava u opštini Odžak (gdje će projekat mobilizirati više od jednog miliona konvertibilinih maraka), kao i uvođenje praksi savremenog upravljanja otpadom u opštini Šamac.
  3. Stvaranje više prilika za generiranje prihoda za građane
    Treća projektna komponenta predviđa blisku saradnju s akterima iz privatnog i javnog sektora za stvaranje lokalnih okruženja koja su povoljna za rast i investicije, i koja pomažu u stvaranju prilika za generiranje prihoda za nezaposlene ili ranjive kategorije stanovništva. Obje entitetske vlade će se udružiti na partnerskoj osnovi, putem modela lokalnih razvojnih fondova koji će podržati lokalne ekonomske inicijative od ključne važnosti.  Primjeri aktivnosti uključuju identifikaciju privrednih sektora i podsektora (lanaca vrijednosti) sa značajnim ekonomskim potencijalima, te izradu i provedbu aktivnosti podrške prilagođenih potrebama svakog pojedinačnog lokaliteta i sektora.

Tokom realizacije svih projektnih komponenti, prioritet će imati različiti vidovi pomoći najugroženijima, uključujući i povratnike, raseljene osobe, nezaposlene žene, starije osobe, Rome, osobe s invaliditetom i dugotrajno nezaposlene osobe.  

Projekat se provodi u 21 partnerskoj opštini i gradovima odabranim putem javnog i transparentnog procesa, gdje su prioritetne lokacije one sa značajnom povratničkom populacijom, te lokaliteti pogođeni poplavama u maju 2014. godine. Partnerske jedinice lokalne samouprave grupisane su u četiri (4) geografska klastera, s ciljem povećanja regionalne sinergije i konkurentnosti.

Projekat je dio EU programa za lokalni razvoj i zapošljavanje, koji finansira Europska unija u iznosu od 19 miliona eura. Pored LIR projekta koji implementira UNDP, Program također obuhvata komplementarne intervencije koje provode  the Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) i Međunarodna organizacija rada (ILO).  

Ključni korisnici LIR projekta:

  • 21 jedinica lokalne samouprave, koje su grupisane u četiri (4) geografska klastera prvenstveno u područjima pogođenima poplavama i regijama s visoko stopom povratnika i raseljenih osoba;
  • 30 malih i srednjih preduzeća;
  • 300 seoskih gazdinstava; 
  • 50 organizacija civilnog društva i grupa običnih građana u ciljanim zajednicama;
  • 100.000 građana, uključujući i 5.000 pripadnika socijalno isključenih i ranjivih grupa; te
  • institucije viših nivoa vlasti.

21 jedinica lokalne samouprave, grupisane u 4 geografska klastera



Klasteri 
Grad / opština
1 Foča (RS)
Goražde
Konjic
Mostar
Vareš
2 Doboj
Maglaj
Srebrenik
Tuzla
Žepče
Živinice
3 Bijeljina
Modriča
Odžak
Orašje
Šamac

4 Banja Luka
Čelinac
Gradiška
Novi Grad
Prijedor

Očekivani rezultati:

Zahvaljujući integrisanoj prirodi projekta, ostvareni rezultati obuhvataju višestruke komponente:

  1. Lokalna partnerstva definiraju i upravljaju lokalnim socioekonomskim razvojem u skladu s lokalnim potrebama i resursima; 
  2. Potrebne investicije na ciljanim lokacijama usmjerene su na rješavanje dugoročnih posljedica poplava iz 2014. godine i postizanje ciljeva utvrđenih u integrisanim razvojnim strategijama i akcionim planovima; te
  3.  Provođenje aktivnosti na stvaranju novih radnih mjesta i zadovoljavanju potreba lokalnih zajednica za generiranjem prihoda, posebno povratnika i raseljenih osoba, domaćinstava pogođenih poplavama iz 2014. godine i drugih ranjivih grupa.

Finansijski doprinos:

Projekat u vrijednosti od 6,6 miliona eura finansira Europska unija, a sufinansira i provodi UNDP BiH.

Naziv donatora   
Godišnji iznos osiguranih sredstava
2016.
EU 830.132
UNDP BiH 56.184
2017.
EU 3.869.745
UNDP BiH 476.600
2018.
EU 1.839.529
UNDP BiH 199.815

* The boundaries and names shown and the designations used on the maps on this site do not imply official endorsement or acceptance by the United Nations.

Video

Projekat lokalnog integrisanog razvoja (LIR) koji finansira Evropska unija, a realizuje UNDP u BiH provodi se u 21 gradu i opštini širom Bosne i Hercegovine i direktno doprinosi poboljšanju kvalitete života za100 000 ljudi.  LIR, kroz jedan projekat, pomaže lokalnim vlastima da riješe tri problema: da unaprijede svoje usluge i smanje troškove administracije, da investiraju u infrastrukturu, i da rade na otvaranju novih radna mjesta za socijalno ugroženo stanovništvo. U kratkom filmu možete pogledati kako je koncept lokalnog integrisanog razvoja omogućio bolji život za ljude koji žive na području Odžaka, Orašja, Šamca, Vareša i Žepča -pet partnerskih opština koje učestvuju u LIR projektu.

UNDP UNDP širom svijeta

Nalazite se na... UNDP Bosnia and Herzegovina 
Kliknite na... UNDP globalno