Integrisanje klimatskih promjena u smanjenje rizika od poplava u slivu rijeke Vrbas

Čime se projekat bavi?

Bosna i Hercegovina je izložena značajnim prijetnjama klimatskih promjena. Istovremeno, kapaciteti za rješavanje ovog pitanja i prilagođavanje negativnim uticajima klimatskih promjena su veoma ograničeni,  a posebno kada je u pitanju  učestalost i obim  plavljenja glavnih rijeka u BiH, čija se frekvencija u zadnjoj deceniji utrostručila.

Ovi negativni uticaji klimatskih promjena imaju  poseban uticaj na osjetljive grupe stanovništva  unutar sliva,  te na ključne sektore privrede kao što su poljoprivreda i energetski sektor. Sliv Vrbasa karakteriše velika populacija ruralnog stanovništva koja se sastoji od najsiromašnijih i najosjetljivijih zajednica u BiH, uključujući povratnike i raseljena lica, koji su u velikoj mjeri izloženi poplavama i njihovom razornom uticaju. U maju 2014.godine Bosnu i Hercegovinu su pogodile najveće poplave u zadnjih 150 godina, koje su imale za posljedicu 23 smrtna slučaja  i 4  milijarde KM štete, što čini 15% BDP. Kao rezultat poplava očekuje se ekonomski pad narednih godina od 1.1%, u odnosu na rast od 2.2% koji je bio predviđen prije poplava.

Projekat  “Integrisanje klimatskih promjena u smanjenje rizika od poplava u slivu rijeke Vrbas” će omogućiti BiH vlastima i lokalnim zajednicama u slivu Vrbasa da se prilagode rizicima od poplava kroz primjenu novih, prilagodljivih tehnologija, čime  bi se omogoćilo upravljanje poplavama otporno na klimatske  promjene, te osigurao oslonac za ekonomske  aktivnosti koje su fleksibilne po pitanju klimatskih promjena.

Šta mi radimo?

Kroz saradnju sa državnim, entitetskim i lokalnim vladama i institucijama projekat će, kroz zakonski i politički okvir te odgovarajuće sektorske politike i planove, omogućiti strateško upravljanje poplavnim rizikom koje uključuje pitanja klimatskih promjena.

Kako bi se institucionalni i lokalni kapaciteti  ojačali u upravljanju rizikom od poplava (Flood Risk Management-FRM) projekat će:

  • Unaprijediti i rehabilitovati mrežu hidrometrijskog monitoringa,
  • Izraditi mape rizika i mape opasnosti od poplava za sliv Vrbasa,
  • Izraditi Plan upravljanja poplavnim rizikom (PUPR) za sliv Vrbasa,
  • Razviti sistem prognoziranja i ranog upozoravanja na poplave,
  • Razviti planove reakcije u vanrednim situacijama i obezbijediti obuke o zaštiti stanovništva u slučaju poplava,
  • Provesti obuku u lokalnim zajednicama sliva Vrbasa o upravljanju poplavnim rizikom u skladu sa klimatskim promjenama i uvesti sistem ranog upozoravanja,
  • Pripremiti i implementirati opštinske planove reakcije i spremnosti na poplave,
    Provesti ciljane obuke o upravljanju rizicima od poplava pod uticajem klime za više od 100 praktičara i donosioca odluka,
  • Pripremiti Plan razvoja institucionalnih kapaciteta za dugoročni razvoj sposobnosti i kapaciteta za Upravljanje rizikom od poplava,
  • Implementirati nestrukturne mjere u opštinama sliva Vrbasa,
  • Implementirati agro šumske mjere,
  • Uvesti finansijske instrumente kao što su protiv poplavno osiguranje na bazi indeksa ili šeme kreditnih olakšica, kao sredstava za nadoknadu šteta od poplava u poljoprivredi.  

Šta smo do sada postigli?



  • U slivu Vrbasa je uspostavljena automatska mreža za hidrometrijski monitoring te je ovo postao prvi sliv u Bosni i Hercegovini sa dovoljnom pokrivenošću hidro meteorološke mreže. Prikupljanje i obrada podataka je centralizovana u hidrometeorološkim zavodima. Mreža se sastoji od 7 hidroloških, 2 meteorološke i 20 padavinskih stanica,
  • Jedinice civilne zaštite su opremljene sa 168 radio stanica i 8 digitalizovanih sirena, što građanima i preduzećima omogućava da imaju koristi od ranog upozoravanja na nadolazeće poplavne događaje,
  • Urađen je model klimatskih promjena za sliv Vrbasa,
  • U slivu Vrbasa je provedeno socio-ekonomsko istraživanje koje uključuje ocjenu ranjivosti žena u područjima sliva koja su pod rizikom od poplava,
  • Izrađena je jedinstvena Metodologija za modeliranje i mapiranje rizika od poplava, koja je prihvaćena od strane lokalnih institucija,
  • Za potrebe mapiranja poplava izrađeni su hidrološki i hidraulički modeli (1D i 2D) za cjelokupan sliv Vrbasa. Ovi modeli su ustupljeni i koriste se od strane hidrometeoroloških zavoda dok je hidraulički model ustupljen agencijama za vode,
  • Hidrološko modeliranje uključuje i scenarije klimatskih promjena što predstavlja osnovu za uspostavljanje Sistema za prognoziranje i rano upozoravanje na poplave koji će biti završen sledeće godine,
  • Izrađene su mape opasnosti i mape rizika od poplava  i ustupljene agencijama za vode i opštinama,
  • Uspostavljena je baza prostornih podataka projekta koja je usklađena sa INSPIRE direktivom Evropske Unije.
  • Kreiran je i operacionalizovan Vrbas GeoPortal na  http://vrb.pmfbl.org/ na kome su dostupne mape opasnosti i rizika od poplava, model osjetljivosti na bujične poplave, katastar klizišta i bujičnih vodotoka, podaci hidrometrijskih mjerenja u realnom vremenu i Participatorni GIS namijenjen za upravljanje poplavnim rizikom u lokalnim zajednicama,
  • Završeni su hidrološki i hidraulički modeli za prognoziranje poplava,
  • Stručnjaci hidrometeoroloških zavoda i agencija za vode su prošli obuku za hidrometrijski monitoring kao i trening za hidrološko i hidrauličko modeliranje,
    Stručnjaci geodetske struke su bili uključeni i obučeni za interpretaciju LiDAR snimaka,
  • Unaprijeđen je Vodni informacioni sistem u koji je inkorporirana i platforma za razmjenu podataka između agencija za vode. Stručnjaci agencija za vode i relevantnih ministarstava su prošli kontinuiranu obuku za korištenje ovog Sistema (unos podataka, analiza i sl.),
  • EU Direktiva o poplavama je transponovana u pravni okvir BiH,
  • U 7 opština sliva Vrbasa je implementiran je prvi set nestrukturnih mjera kroz realizaciju 10 projekata ukupne vrijednosti od 1,400,000.00 KM.

Ko finansira projekat?

Donor  

Godišnji donirani iznos

2015

Globalni fond za životnu sredinu (Global Environmental Facility - GEF)

$ 357.450

2016

GEF

$ 1.119.620

2017

GEF

$ 1.068.970

2018

GEF

$ 1.500.070

2019

GEF

$ 881.990

2020

GEF

$ 71.900

 

Ukupan budžet

 

$ 5,000,000

UNDP UNDP širom svijeta

Nalazite se na... UNDP Bosnia and Herzegovina 
Kliknite na... UNDP globalno