Zeleni ekonomski razvoj

O čemu se radi u projektu?


Iz perspektive energetske potrošnje, Bosna i Hercegovina je okarakterizirana kao država sa veoma visokom neefikasnošću unutar stambenog, nestanbenog/javnog, industrijskog i uslužnog sektora. Suprotno tome, Bosna i Hercegovina posjeduje jedan od najznačajnijih potencijala za očuvanje energije u regiji i mogla bi srednjoročno utemeljiti svoj daljnji ekonomski razvoj u središnjem kvartilu, kao i stvaranje novog zaposlenja na osnovu poboljšanja mjera energetske efikasnosti u privatnom i javnom sektoru.

Država troši oko 20% svog BDP-a na energiju, što je tri puta više nego u zemljama Evropske unije i SAD-a. Prema izvještaju pod nazivom „Redovni pregled strategija energetske efikasnosti u BiH“ koji je pripremljen kroz Ugovor energetske zajednice (Energy Charter Treaty), bruto iznos ukupne potrošnje primarne energije po jedinici BDP-a iznosi 0.938 toe / 20001 američkih dolara, što je 2.5 puta više od prosjeka 27 zemalja Evropske unije, a više od skoro svake zemlje u regiji SEE Jugoistočne Evroperegiji.

Prosječna potrošnja energije u javnim objektima u Bosni i Hercegovini je tri puta veća od prosjeka Evropske unije, što ih kategorizira kao u potpunosti energetski neefikasne objekte (u skladu sa EU prema klasifikaciji evropske eko menadžment i audit sheme / Eco-Management and Audit Scheme – EMAS). Kako bi se zadovoljila ova potražnja za energetski intenzivnom potrošnjom, značajan iznos proračunskih sredstava izdvaja se za energetske rashode javnih objekata (obrazovne, zdravstvene, kulturne, općinske i entitetske/državne institucije itd.), što predstavlja veliki udio već neadekvatnog javnog proračuna.

Osnovni ciljevi projekta Zeleni ekonomski razvoj su sljedeći:

  • Smanjiti trošenje javnih sredstava na potrošnju energije i vode (povećanjem energetske efikasnosti i korištenjem obnovljivih izvora energije) i
  • Omogućiti povoljan ambijent za ulaganje u infrastrukturne mjere energetske efikasnosti, uz istovremeno stvaranje „zelenih radnih mjesta“.

Šta mi radimo?


Projekat Zeleni ekonomski razvoj ima za cilj institucionalizaciju aktivnosti upravljanja energijom unutar zgrada javnog sektora u Bosni i Hercegovini. Te aktivnosti doprinose, te su u skladu sa smjernicama Evropske unije (Direktiva energetskih usluga, EPBD direktiva / Energy Service Directive, EPBD directive),  prema ugovoru energetske zajednice i obavezom Bosne i Hercegovine da izvještava o trenutnoj potrošnji energije i energetskim uštedama, u skladu sa Akcionim planovima energetske efikasnosti. Trenutno, lokalne vlasti i nadležna ministarstva ne raspolažu dovoljnim ljudskim i finansijskim resursima za provođenje ovih aktivnosti.

Shodno tome, stavljen je akcenat na kantonalne i entitetsku vladu (posebno sektoralna ministarstva), kao prvi korak u nizu  ka institucionalizaciji Upravljanja energijom i Akcionih planova energetske efikasnosti u javnom sektoru.

Očekivani rezultati

  • Izrađen inventar  energetske potrošnje javnih objekata, te energetskih karakteristika
  • Informacioni sistem upravljanja potrošnjom (EMIS) institucionaliziran – služi kao instrument z odabrano rukovodstvo u cilju provođenja kontinuirane adaptacije i poboljšanja akcionih planova, te prioritizacije intervencija energetske efikasnosti i projekata
  • Potrošnja energije i mjere poboljšanja energetske efikasnosti u javnim zgradama praćene i prikupljene na osnovu sistemskog pristupa u svim objektima javnog sektora unutar nadležnih kantonalnih i ministralnih jurisdikcija
  • Osoblje odabranih javnih uprava obučeno je u prikupljanju informacija i pružanju adekvatnih izvještaja/analiza koje doprinose implementaciji akcionih planova i obavezama Bosne i Hercegovine prema ugovoru energetske zajednice Energy Community Treaty i drugim direktivama Evropske unije
  • Promocija upravljanja energijom i energetskom efikasnošću
  • Ostvareno zaposlenje – zelena radna mjesta
  • Bosna i Hercegovina je sposobna da napravi informirane politike i odluke o ulaganjima koji će smanjiti emisiju stakleničkih plinova, smanjiti siromaštvo i stvoriti nove mogućnosti zapošljavanja i radnih mjesta, te pokrenuti društva ka dugoročnoj održivosti.

Šta smo do sada postigli?



Od 2009. godine UNDP se smatra jednom od vodećih agencija koje promovišu energetsku efikanost u Bosni i Hercegovini, prije svega djelovanjem u okviru MDG-F programa Očuvanje okoliša i klimatske promjene. Fokus našeg rada bio je na uvođenju energetske efikasnosti u javnom sektoru širom Bosne i Hercegovine, implementacijom projekata ponovljive energetske efikasnosti, koji se mogu dalje replicirati i uvođenja EMIS-a u više od 550 javnih objekata.

Takođe, UNDP se fokusirao i na smanjenje emisije CO2, očuvanje ograničenih prirodnih resursa, omogućavanje proračunskih ušteda, poboljšanje kvaliteta života, stvaranje novih mogućnosti zaposlenja – „zelenih radnih mjesta“, asistenciju lokalnoj upravi za apbsorpciju novih sredstava, te povećanje svijesti i razumijevanja o energetskoj efikasnosti i njenim rezultirajućim beneficijama.

Do danas je implementirano ukupno 38 pilot projekata o Energetskoj efikasnosti (mali i srednji/visoka ljestvica) diljem zemlje sa sljedećim rezultatima:

Ukupno 664 radna mjeseca (man/months) zaposlenja postignuti su implementacijom EE/RES OIE mjera, što je kreiralo vrijednost od 350,000 eura u platama.

Više od 700,000 američkih dolara godišnje ušteđeno je zahvaljujući smanjenim troškovima potrošnje energije.

Pregled
Status:
Aktivan
Početak projekta:
01/07/2013
Završetak projekta:
31/12/2018
Geografska pokrivenost:
Bosna i Hercegovina
Sektor:
Energija i okoliš
Voditelj projekta:
Siniša Rodić
Partneri:
Kantonalne vlade, Ministarstvo prostornog uređenja i zaštite okolice Tuzlanskog kantona, Ministarstvo za građenje, prostorno uređenje i zaštitu okoliša Unsko-sanskog kantona, Ministarstvo prostornog uređenja, građenja, zaštite okolišta, povratka i stambenih poslova Srednjobosanskog kantona, Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite RS, Ministarstvo obrazovanja i kulture RS, Fond za zaštitu okoliša FBiH, Fond za zaštitu životne sredine i energetske efikasnosti RS